लोकवार्ता परिषद् नेपालको अध्यक्षमा प्राडा भवेश्वर पंगेनी चयन

लोकवार्ता परिषद् नेपालको अध्यक्षमा प्राडा भवेश्वर पंगेनी चयन

१३ दिन अगाडि

|

२० जेठ २०८१

थारु–नेपाली–अङ्ग्रेजी शब्दकोशको विमोचन 

थारु–नेपाली–अङ्ग्रेजी शब्दकोशको विमोचन 

२१ दिन अगाडि

|

१२ जेठ २०८१

२०३० सालमा नै रामानन्दप्रसाद सिंह र सर्वस्वलाल चौधरीद्वारा संकलित थारु–नेपाली–अङ्ग्रेजी शब्दकोशको जेठ १२ गते विमोचन भएको छ । बौद्ध जागरण सिंह बिहारको आयोजनामा ललितपुर, कुपण्डोलस्थित नाइटिङेल बोर्डिङ स्कुलमा भएको कार्यक्रममा प्रमुख अतिथि संघीय सभासद तेजुलाल चौधरीले थारु भाषा हराउँदै गएकाले यस्ता शब्दकोशको प्रकाशन महत्वपूर्ण भएको बताए ।  प्राडा बलराम प्रसाईंले शब्दकोशको अंग्रेजी अर्थमा सहयोग गरेका हुन् । कार्यक्रममा डा केशवमान शाक्य, कपिलबस्तुका पूर्व जिविस सभापति कृष्णबहादुर चौधरी, हरिप्रसाद चौधरी, महेश चौधरी लगायतले पुस्तक तथा यसका संकलकद्वयको बारेमा प्रकाश पारेका थिए । कार्यक्रम रामलगन चौधरीको अध्यक्षतामा भएको थियो ।

प्रनव आकाशके ६ गजल 

प्रनव आकाशके ६ गजल 

२१ दिन अगाडि

|

१२ जेठ २०८१

प्रनव आकाश १ जोगि भुइ घस्क खेल्वार ड्यास गलाइट  नक्ली ठर्वन जस्टक जन्निन मुन्ड्री घलाइट अट्वल्या जिउगरक उराइटा डुरिक चिरै  टरसे जस्गरक मुस्वन अट्वा ढलाइट ब्यार खाक चौकस नि मान्ठुइट गिउरन  सङ्ग रहारङ्गिट कर अखोरे बलाइट गाउँम बन्वक राहा बुटैना ख्याल बा  लर्का घरम हाँठ हाँठ सलाइ चलाइट । २ यी बजार म ओसिन का पा जैठा डेख्क डुनिया फे लस्गरक आ जैठा ठरुवा परड्यास जैना, घर बिस्रैना  आसम यहोर जन्निक, साँस जा जैठा रैटीक कुठ्लिम एक डाना डर्या नै हुइस  जिम्दर्वक घरम सड्ड भ्वाज खा जैठा  जौन ठाउँम ढ्याउर डुखी मनै बाट  उह ठाउम भगन्वक भजन गा जैठा । ३ कहुइया कैडेल करम जाट्से खोटी बा  खुसि लिख्ना लिल्हार फे ट छोटी बा गाउँ चिर्वाइन गन्ढाटा, टिह्वारक डिन  घरक भन्सम जरल, फुस्र्या रोटि बा लर्का रङबिरङ्क रिबनम ख्यालट  छाइक भर कुल्मुलाइल, पुरान झोटी बा डिउटा जिन रिसैहो रै, छाँकी डेहटु  किन नि सेक्नु करुवा, फुटल टोटि बा । ४ पैल्ह ट बुझ परल जिन्गिक सार ह का डोस लगैठो बिचारा लिल्हार ह डोकानम आढुनिक गफ लरैना मनै साइट बिगारल कैख रगेट्ठ बिलार ह गँवल्यन लग्मानी हुइल ठेसे ठर्वक घर आक सड्ड(सड्ड  पिट्ठा पर्यार ह ड्वासर जन्हक कमैया लागल ट उ बहुट पाछ पज्गुराडारल आपन बिचार ह । ५ भुवर बिहानसम छोट्की, ढान कुट्टी बा  खवर नि पाइट कब काम, कब छुट्टी बा बखारी भरक्टे मुस लक्लक्याइल बाट  गाउँम ढान डुढी होक बल्ल फुट्टी बा जन्ना मटाँवा बेराम बा, सब्ज ठोप्री बजाइट के सम्झी गाउँक बल्गर हर्झौखी टुट्टी बा बिचारी डिडिबाबुन, डाइह ढुइना कर्रा पर्ठिन अरोट करोट लौरा आम्हि, पठ्रीम मुट्टी बा । ६ पल्पल पल्पल निम्झटा अजर्या राट आम्ही बट्वैना पलि बा जिन्गिक बाट आब पो मै अक्कल्हे बाटु, डुखक ब्याला सुखक ब्याला बहुट रलह पक्रुइया हाँट सुख्ला रुख्वा हुरि, पानीसे बचैटी रहल चिरै अइबो नि कर्ल घुम्टा समझ्क ठाँट जिम्दर्वा घनि घनि अइठा रकट चुस बेन्हुक एकचो चुस्क चुपाजैठ, उरुसक जाट ।  

बुद्ध र अन्धो मानिस

बुद्ध र अन्धो मानिस

२३ दिन अगाडि

|

१० जेठ २०८१

एउटा गाउँमा बुद्ध पाहुनाको रुपमा बसेका थिए । केही मान्छेले एकजना अन्धालाई समातेर ल्याए र भन्न थाले कि यो साथीलाई प्रकाश छ भन्ने कुरा सम्झाइदिनु पर्यो। यिनले प्रकाश छ भन्ने कुरा इन्कार गर्छन् । यिनी सधैँ भन्छन् – प्रकाश छँदै छैन । अनि यिनी हामीलाई भन्छन् कि म छोएर देख्न चाहन्छु तिमीहरुको प्रकाशलाई । कहाँ छ, लेऊ, म त्यसलाई चाँडो भन्दा चाँडो छोएर हेर्न चाहन्छु । प्रकाश छोएर देख्न सकिँदैन । तर, अन्धो मान्छेले त चिजहरु छोएर नै जान्दछ । उसको लागि जीवनको पहिचान गर्ने बाटो नै स्पर्श हो । कुनै चिज हुनुको अस्तित्वको सबूत स्पर्श हो उसको लागि । ऊ भन्छ– म प्रकाशलाई छोएर देख्न चाहन्छु । उसले गलत कुरा त बोलेको होइन । उसले चिजलाई छोएर नै जान्ने हो । जेलाई छुन्छ, त्यो चिज छ भनेर मान्छ । जेलाई छुन पाउँदैन, त्यो छैन भनेर मान्छ । छुनु नै कुनै चिज हुनुको प्रमाण हो । फेरि त्यो अन्धो मानिस हाँस्न थाल्छ र भन्छ– ल्याएनौ त्यो प्रकाशलाई । अनि फेरि किन व्यर्थ प्रकाशको कुरा गर्छाै ? के सपना देखेका हौ ? प्रकाश छँदैछैन ? ती मित्रहरुलाई बुद्धले भने– तपाईहरु आउनु भयो, मैले त सोचेको थिएँ सायद यति कुरा तपाईहरुले नै सम्झाउन सक्नुहुन्छ तर लिएर आउनुभयो । यिनी भन्छन् – म छोएर देख्न सक्तछु, स्वाद लिएर देख्न सक्तछु, बताऊ तिम्रो प्रकाशको आवाज, म त्यसको ध्वनि सुन्न सकूँ । तिम्रो प्रकाशमा सुगन्ध छ भने म त्यसको वासना लिन सकूँ । तर जब हामी यिनलाई भन्छौ– प्रकाशलाई छुन सकिँदैन, प्रकाशको सुगन्ध लिन सकिँदैन, वासना थाहा पाउन सकिँदैन, न यसको ध्वनि छ, यसलाई न देख्नै सकिन्छ । त्यसैले त यी अन्धा मानिस भनिरहेका छन् कि यो देख्नु भनेको के हो ? किनकि अन्धा मानिसलाई देख्ने कुरा थाहा हुन्थ्यो भने त यी अन्धा नै हुँदैनथे । र त्यसैले यिनी हाँस्दछन् र भन्दछन् कि नाहाकमा मलाई अन्धा सिद्ध गर्नको लागि किन प्रकाशको कुरा गर्दछौ ? तिमीले पनि देख्न सक्तैनौ, कसैले पनि देख्न सक्तैन, जे चिज छँदैछैन, त्यो कसरी देखिन्छ ? बुद्धले भने – म यिनलाई सम्झाउँदिन । किनकि यस दिशामा यिनलाई सम्झाउनु नासमझी कुरा हुनेछ । म तिमीहरुलाई भन्छु कि यिनलाई कुनै पनि विचारकको समिप लिएर जानु जरुरत छैन । यिनलाई कुनै वैद्यको पासमा लिएर जाऊ । यिनलाई उपदेशको आवश्यकता छैन । यिनलाई उपचारको जरुरी छ । यिनका आँखाको इलाज गराऊ ताकि यिनी देख्न सकून् । जुनदिन भित्रबाट यिनले देख्न सक्लान्, त्यसैदिन यिनले जान्लान् । त्यस भन्दा पहिले होइन । त्यस अगाडि लाख बुद्धले सम्झाए पनि त्यसबाट कुनै फरक पर्दैन । त्यस अन्धा मानिसलाई वैद्यको पासमा लिएर गए । उसका आँखामा जाली लागेको थियो । ६ महिनाको ओखती प्रयोगले जाली काटियो । त्यो मानिस नाच्तै बुद्धको पासमा आयो । उनको चरणमा गि¥यो । अनि भन्न लाग्यो कि प्रकाश छ । तर बुद्धले भने –“छोएर देखाऊ कहाँ छ ? म छोएर देख्न चाहन्छु ।” त्यो अन्धा मानिस हाँस्न थाल्यो र भन्यो कि होइन, यसलाई छोएर जान्न सकिँदैन । त्यसपछि बुद्धले फेरि भने –“म त्यसको स्वाद लिन चाहन्छु ।” त्यस मानिसले भन्यो कि तपाई मजाक नगर्नुस्, त्यसको स्वादपनि लिन सकिँदैन । त्यसपछि पुनः बुद्धले भने –“बताऊ त्यसलाई ता कि म त्यसको ध्वनि सुन्न सकूँ ।” उसले भन्यो कि तपाई पुरानो कुरा छोडिदिनुस् । अब मपनि देख्नसक्ने भएको छु । प्रकाशलाई देख्न सकिन्छ, म देखिरहेको छु, त्यो छ । तर बुद्धले भने – पहिले उनीहरु तिमीलाई यही कुरा सम्झाउँथे तर तिमी सम्झिदैनथ्यौ । त्यस मानिसले भन्यो– मेरो कुनै गल्ती थिएन । गल्ती थियो त उनीहरुकै थियो । जसले मलाई सम्झाँउथे । किनकि अन्धा मानिसलाई कसरी सम्झाउन सकिन्छ ? यदि मैले उनीहरुको कुरा मानेको भए म गल्तीमा पर्नेरहेछु । मैले उनीहरुको कुरा मानिन । मानिन र त उनीहरुले मेरो उपचार गर्नुपर्यो। यदि मैले उनीहरुको कुरा मानिदिएको भए सायद उपचारको कुनै जरुरत थिएन । मैले मानिदिन्थे कुरो खत्तम हुन्थ्यो, म अन्धाको अन्धै रहन्थें, र मैले कहिल्यैपनि प्रकाशको दुनियाँ थाहा पाउँदिनथेँ । जान्न सकिन्छ सत्यलाई मान्न सकिँदैन । सत्य सिक्न सकिँदैन, सिकाउनपनि सकिँदैन । सत्यको कुनै सिकाइ हुँदैन । त्यसैले सत्यको कुनै स्कुल हुँदैन, जहाँ सिकाउन सकियोस् । मान्छेहरुले सिक्न सकून्् । तर चिकित्सा हुन सक्तछ । आँखाको उपचार हुन सक्तछ ।  प्रस्तुतिः पुण्य कार्की,(सत्यकी खोजबाट)

ठुम्रार साहित्यिक बखेरीके ९७औं श्रृंखला निम्जल

ठुम्रार साहित्यिक बखेरीके ९७औं श्रृंखला निम्जल

३५ दिन अगाडि

|

२९ वैशाख २०८१

ठुम्रार साहित्यिक बखेरीके ९७औं श्रृंखला वैशाख २९ गते सनिच्चरके निम्जल बा ।  काठमाडौं, कीर्तिपुरके पाँगास्थित बरघर रेस्टुरेण्टमे हुइल कार्यक्रममे गणेश वर्तमान, शिव शक्ति, निरज बाबु, जगत वशिष्ठ, शत्रुघन चौधरी, नन्दुराज चौधरीलगायत स्रस्टालोग रचना वाचन कर्ले रहिट ।  कार्यक्रममे बर्का पहुना नाउपाके संघीय सांसद अरुण चौधरीके कहाइ रहे, ‘मै पहिचानके मुद्दा बोकल पार्टीसे जिटल सांसद हु । मने आजकल मोरे पार्टी पहिचान छोरटि जाइटा कि, बिस्रैटि जाइटा कि कना चिन्ता लागठ ।’ उहाँ जनतनके आवाज उठाइक लग कलम चलैना स्रस्टन हरदम सम्मान कर्ना कहटि सब्जे मिल्के थारु समाज आगे बह्राइ पर्ना जरुरी रहल बटैलाँ । कार्यक्रममे नाउपाके कैलाली जिल्ला अध्यक्ष प्रदीप चौधरी, डा रामबहादुर चौधरी, प्रसादु थारु, गजेन्द्र दहित, सिताराम चौधरी, सरला चौधरीलगायत बोलुइयन कार्यक्रमहे निरन्तरता डेहे पर्ना सुझाव डेले रहिट । कार्यक्रम डा कृष्णराज सर्वहारीके घरगोस्याइमे हुइल रहे ।  ठुम्रार साहित्यिक बखेरी २०६९ माघसे सुरु हुइल रहे । कोरोना कालपाछे यकर श्रृंखला अनियमित बटिस ।

कर्णालीमा १३औं लोकवार्ता सम्मेलन हुने

कर्णालीमा १३औं लोकवार्ता सम्मेलन हुने

३८ दिन अगाडि

|

२६ वैशाख २०८१

                                                              लोकवार्ता परिषद्का महासचिव ध्रुवप्रसाद भट्टराई आफ्ना भनाई राख्दै । सबै तस्विरः डिल्ली रमण सुवेदी लोकवार्ता परिषद् नेपालले १३औं लोकवार्ता सम्मेलन कर्णालीमा आयोजना गर्ने भएको छ । यो वर्षको कात्तिक पहिलो साता (३ गतेदेखि ११ गतेसम्म) कर्णाली प्रदेशका मुगु, जुम्ला र कालिकोट जिल्लामा संगोष्ठी आयोजना हुने काठमाडौमा एक औपचारिक कार्यक्रम गरी परिषद्ले जनाएको छ । सम्मेलनलाई सफल पार्न परिषद्ले कर्णाली सम्मेलनका संयोजक, व्यवस्थापकसहित कर्णाली क्षेत्रका जनप्रतिनिधि, सरकारी कर्मचारी, लेखक, साहित्यकार, पत्रकार, संस्कृतिविद् र सरोकारवालाहरुसँग काठमाडौमा वैशाख २३ गते आइतवार पूर्वतयारी छलफल गरेको हो ।  छलफलमा कर्णालीबाट प्रतिनिधित्व गर्ने प्रतिनिधिसभा सदस्यहरु ऐनबहादुर शाही, कान्तिका सेजुवाल, प्रदेश सांसद नरेश भण्डारी लगायतको सहभागिता रहेको थियो । ती सबैले सम्मेलन सफल पार्न आफूहरुको सहयोग रहने बताए । १३औं लोकवार्ता सम्मेलनका कर्णाली संयोजक मनोहर लामिछानेले हाम्रा सरकारी कागजपत्र हराएमा प्रतिलिपि निकाल्न सकिने तर हाम्रा परम्परा हराए पुनः फर्काउन नसकिने बताउँदै उनले कर्णालीका लोकसंस्कृति संरक्षण गर्न आवश्यक रहेको, त्यसैका लागि यसपाली कर्णाली छानिएको बताए ।  सम्मेलनलाई सफल बनाउन जुम्लाको लागि माधव चौलागाईँ, कालिकोटका लागि मोतीराज बम र मुगुको लागि तिलक बहादुर मल्ललाई संयोजक तोकिएको छ। आगामी जेठ ४ गतेबाट स्थानीय क्षेत्रको भ्रमणमा जाने र त्यहाँ पनि विभिन्न चरणमा छलफलका कार्यक्रम राखिएको आयोजकले जानकारी दिएको छ । लोकवार्ता परिषद्का महासचिव ध्रुवप्रसाद भट्टराईले सम्मेलनमा स्थानीय, राष्ट्रिय र अन्तर्राष्ट्रिय लेखकहरुका कार्यपत्रहरु प्रस्तुत हुने गरेको जानकारी दिए । यस वर्ष कर्णाली क्षेत्रकै अनुसन्धानदाताका कार्यपत्रलाई प्राथमिकता दिइने उनले बताए ।  आगामी सम्मेलनमा स्थानीय लेखकहरुका २० भन्दा बढी कार्यपत्र संकलन भइसकेको स्थानीय संयोजक राजबहादुर कुँवरले जानकारी दिए ।  परिषद्का उपाध्यक्ष यज्ञराज उपाध्यायले लोकवार्ता सम्मेलनको प्रमुख उद्देश्य भनेकै लोकवार्ताका कर्णाली नेपाली भाषाको उद्गमस्थल, संस्कृति र सभ्यताको जननी र हाम्रा जातजातिको विस्तारको क्षेत्र रहेको बताउँदै त्यहाँका लोकवार्ताका सामग्रीहरुको संकलन र संरक्षण गर्न आवश्य रहेको  बताए ।  २०६८ सालमा पोखराबाट सुरु भएको लोकवार्ता सम्मेलन प्रत्येक वर्ष विशेषतः कात्तिक महिनामा देशका विभिन्न जिल्लाहरुमा आयोजना हुने गरेको छ ।  छलफल कार्यक्रममा माधव चौलागाईंको कृति ‘सपादलक्ष कर्णाली’ बारे पनि चर्चा गरिएको थियो । पत्रकार टीकाराम यात्रीले पुस्तकबारे प्रकाश पारेका थिए । कार्यक्रम लोकवार्ता परिषद्का अध्यक्ष अध्यक्ष प्रेमकुमार खत्रीको अध्यक्षतामा भएको थियो ।